THỰC HÀNH ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM

NGÔI NHÀ TRUYỀN THỐNG
CỦA NGƯỜI Ê ĐÊ

(Mai Thị Minh Thanh 0981727377 THPT Trưng Vương-Quy Nhơn)

KHỞI ĐỘNG

Qua video trên, em hãy nêu
một số thông tin mà em thu
thập được về ngôi nhà dài
truyền thống của người Êđê của Tây Nguyên. Nêu
cảm nhận của em sau khi
xem video.

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN
PHIẾU HT 01: Tìm hiểu khái quát tác giả và văn bản

Đọc văn bản Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê và trả lời các câu hỏi sau:
Câu hỏi tìm ý
Trả lời
- Xác định thể loại, phương thức biểu đạt chính
của văn bản.
-  Đề tài của văn bản là gì? Em dựa vào đâu để
xác định điều đó?
- Nhan đề của văn bản giúp người viết nêu bật
thông tin chính nào?
Nêu bố cục của văn bản. 
- Thông tin trong văn bản được triển khai theo mô
hình cấu trúc nào?

I

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN

1. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
Thể loại: Văn bản thông tin
Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh 
2. Đề tài: Đề tài của văn bản: Viết về văn hóa Tây Nguyên – cụ
thể là văn hóa truyền thống người Ê-đê .
3. Ý nghĩa nhan đề
Nhan đề đã nêu lên thông tin chính là: Ngôi nhà truyền
thống của người Ê-đê

4. Bố cục
Phần 1: Từ đầu ->
“Nhà dài như một
tiếng chiêng…”:
Giới thiệu về nhà dài
– nét đặc trưng của
chế độ mẫu hệ cuả
người Ê-đê.

Phần 2: Tiếp >những bậc để
lên xuống: Đặc
điểm cấu tạo của
nhà dài.

Phần 3: còn lại:
Ý nghĩa văn hoá
của nhà dài.

II

ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
PHIẾU HỌC TẬP 02:
Tìm hiểu văn bản “Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê” 

Nhó
m
Nội
dung
tìm
hiểu

Nhóm 1
Tìm hiểu
nguyên liệu,
hướng. độ dài
của nhà dài

Đáp
án

……………
….

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm 4

Tìm hiểu về các Tìm hiểu về cầu Tìm hiểu về ý
hoa văn và ý
thang nhà dài nghĩa văn hoá,
nghĩa của các hoa
công dụng của
văn trong nhà dài
nhà dài
……………..

 

 

1. Phần 1: Đặc điểm
cấu tạo của nhà dài
của người Ê-đê ở
Tây Nguyên

Là nhà sàn

Nguyên liệu: tre nứa, gỗ,
mặt sàn và vách tường
bao quanh nhà làm bằng
thân cây bương hay thân
tre già đập dập, mái lợp
cỏ tranh.

Độ dài thường được ước tính
bằng số lượng dầm ngang
(đê), nhà có bao nhiêu đê thì
có bấy nhiêu gian.

Thường làm nhà theo
hướng bắc – nam.

Hoa văn chạm khắc
Trong nhà
thường được
chạm khắc nhiều
hình con vật như
voi, cua, cá, ... lên
xà nhà thể hiện sự
giàu có của chủ
nhà.

Những con kì đà
được khắc trên xà
ngang là cầu
mong may mắn sẽ
đến với gia đình.

Hoa văn con rồng
có vây hình con
cá, râu, sừng nhô
lên, ... là hoa văn
nguyên thủy,
mang tính đặc
trưng của người
Ê-đê.

Cầu thang
Cầu thang phía
trước thường
hướng về phía
Bắc là cầu thang
chính.

Gắn với hai cửa
của nhà dài, cửa
phía trước dành
cho khách và nam
giới; cửa phía sau
dành cho phụ nữ.

Cầu thang chính bao giờ
cũng có hai cầu thang để
lên xuống (cầu thang đực,
cầu thang cái). Ở cầu thang
cái bao giờ cũng có hình
ảnh bầu sữa mẹ và vầng
trăng khuyết; cầu thang
đực không có hoa văn chạm
khắc nhiều, thường chỉ
chạm khắc những bậc tiện
cho việc lên xuống.

2. Công dụng
và ý nghĩa văn
hoá của nhà dài

Khi người con gái lấy
chồng, căn nhà được nối dài
để làm nơi ở cho đôi vợ
chồng mới
Đến đời cháu lại tiếp
tục nối
mãi dài ra, che chở cho
cuộc sống của nhiều thế hệ

Là không gian sinh hoạt
của cả gia đình: đàn bà dệt
vải, thêu thùa; đàn ông
sửa lại cái cày, cái cuốc,
người già thì kể sử thi,
đọc truyện thơ cho con trẻ
Nhà dài là nơi gắn kết bao thế hệ,
là nơi lưu giữ các lễ nghi, tập tục
truyền thống của người Ê-đê

 Cung cấp cho người đọc
những thông tin về ngôi
nhà truyền thống của
người Ê-đê được người
viết quan sát và tìm hiểu
tỉ mỉ, kĩ càng..

2.3. Ý
nghĩa của
văn bản

 Giúp người đọc hiểu thêm
văn hoá truyền thống của
người Ê-đê nói riêng và
vùng Tây Nguyên nói
chung. Từ đó, góp phần vào
việc đọc hiểu văn bản có
liên quan trong bài học.

III

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật 
Lời văn
thuyết minh
trích dẫn lời
từ các nguồn
tin cậy.

Sử dụng chi
tiết nhằm
truyền tải
thông tin
chính xác.

Kết hợp
phương thức
thuyết mình
với một số
phương thức
biểu đạt
khác.

III

TỔNG KẾT

2. Nội dung – Ý nghĩa
Cung cấp cho
người đọc
những thông
tin về ngôi nhà
truyền thống
của người Ê-đê.

Giúp người đọc hiểu
thêm văn hoá truyền
thống của người Ê-đê
nói riêng và vùng Tây
Nguyên nói chung. Từ
đó, góp phần vào việc
đọc hiểu văn bản có
liên quan trong bài học.

LUYỆN TẬP

Câu 1
Ngôi nhà và sinh hoạt
của người Ê-đê được
miêu tả trong văn bản
trên gợi nhớ những chi
tiết nào trong văn bản
Đăm Săn chiến thắng
Mtao Mxây?

Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên
đẽo hình mặt trăng, đầu cầu
thang đẽo hình chim ngói.
Ngôi nhà của lão tù trưởng
nhà giàu này trông quả thật
là đẹp. Cầu thang rộng một lá
chiếu, người nối đuôi nhau
lên xuống mà khiêng một
ché đuê vẫn không sợ chật.

"Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn
ngạch, cho ở trên gãy nát các cây xà ngang,..''

Câu 2
Vì sao ngôi nhà
nói đến trong
văn bản được
gọi là “ngôi nhà
truyền thống
của người Êđê”?

Truyền thống nghĩa là
có tính chất lâu đời và
được lưu truyền từ thế
hệ này sang thế hệ khác.

Ngôi nhà được nói đến trong văn
bản trên được gọi là “ngôi nhà
truyền thống của người Ê-đê bởi
ngôi nhà này về cấu trúc, cách xây
dựng, nguyên liệu hầu như vẫn
được lưu giữ từ thời xa xưa,
những sự thay đổi trong kiến trúc
theo từng thời đại không đáng kể,
chủ yếu vẫn giữ được những nét
đặc trưng của người Ê-đê. Không
chỉ vậy, ngôi nhà còn là không
gian diễn ra, lưu giữ những hoạt
động, nếp sống văn hóa sinh hoạt
từ lâu đời của người dân Ê-đê.

VẬN
DỤNG

Câu hỏi: Nếu em là một thành
viên của CLB Tình nguyện viên
tham gia quảng bá cho hoạt động
du lịch của quê hương mình thì
em muốn giới thiệu cho mọi
người biết những vẻ đẹp gì của
quê hương em? Hãy viết đoạn
văn (khoảng 200 chữ) giới thiệu
một số nét đặc sắc về văn hoá
của quê hương em.

* Nội dung đoạn văn: một
số nét đặc sắc về văn hoá
của quê hương em:

 Em viết về đặc sắc văn hoá
quê hương em. Cần chỉ rõ quê
hương em là địa danh nào?

Quê hương em có những đặc
sắc văn hoá nào? (phong tục,
tập quán, lễ hội dân gian; đặc
sắc về trang phục, đặc sản ẩm
thực,…)   
Nêu tình cảm của em dành cho
văn hoá của quê hương (yêu
thích/tự hào,…)

* Hình thức
đoạn văn: Đảm
bảo hình thức
đoạn văn, tránh
sai sót về chính
tả, ngữ pháp.

Rubric đánh giá viết đoạn văn theo chủ đề:
        Mức độ

 

 

 

 

    Mức 1

        Mức 2

        Mức 3

Nội dung đoạn văn
còn sơ sài; mắc một
số lỗi chính tả, ngữ
pháp

Nội dung đoạn văn
tương đối chi tiết;
trình bày thuyết phục
về những đặc sắc văn
hoá của quê hương;
không mắc lỗi chính
tả, ngữ pháp

Nội dung đoạn văn
chi tiết; trình bày
được suy nghĩ riêng
có sức thuyết phục
về chủ đề, diễn đạt
sáng tạo, có cảm xúc,
không mắc lỗi chính
tả, ngữ pháp

      Tiêu chí
Đoạn văn có chủ
đề: giới thiệu một số
nét đặc sắc về văn
hoá của quê hương
em.
(10 điểm)

 ( 5 – 6 điểm)

 (7- 8 điểm)

 (9- 10 điểm)

PHIẾU CHỈNH SỬA BÀI VIẾT
Nhiệm vụ: Hãy đọc lại đoạn văn của mình và hoàn chỉnh đoạn văn
bằng cách trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài viết  đảm bảo hình thức đoạn văn
chưa? ...............................................................................................................
.........
2. Nội dung đã đảm bảo các ý chưa? Nếu chưa cần bổ sung những ý nào?
........................................................................................................................
3. Bài viết có sai chính tả không? Nếu có em sửa chữa như thế nào?
........................................................................................................................
4. Bài viết đã bày tỏ được tình cảm của em chưa?  Nếu chưa hãy bổ sung.