RỪNG XÀ NU
Nguyễn Trung Thành
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp Học sinh:
1. Kiến thức:
 Nắm vững đề tài, cốt truyện, các chi tiết sự việc tiêu biểu và hình tượng nhân vật chính; trên cơ
sở đó, nhận rõ chủ đề cùng ý nghĩa đẹp đẽ, lớn lao của truyện ngắn đối với thời đại bấy giờ và
đối với thời đại ngày nay.


Thấy được tài năng của Nguyễn Trung Thành trong việc tạo dựng cho tác phẩm một không khí
đậm đà hương sắc Tây Nguyên, một chất sử thi bi tráng và một ngôn ngữ nghệ thuật được chau
chuốt kĩ càng.

2. Kĩ năng: Thành thục hơn trong công việc vận dụng các kĩ năng phân tích tác phẩm tự sự.
3. Thái độ: Trong cuộc sống thời bình, thanh niên cần phát huy truyền thống yêu nước, chống
ngoại xâm của dân tộc để góp phần xây dựng đất nước, biết yêu cuộc sống và hãy làm tất cả vì cuộc
sống của đất nước, nhân dân, cũng là của chính mình.
II. CHUẨN BỊ
1. Chuẩn bị của giáo viên:
 Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án.
 Phương án tổ chức lớp học, nhóm học: phát vấn, đàm thoại với cá nhân, tập thể, thảo luận
nhóm…
2. Chuẩn bị của học sinh:
 Đọc SGK, TLTK để củng cố kiến thức cũ và chuẩn bị bài học theo HDHB.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định tình hình lớp: 1 phút
Ổn định trật tự, điểm danh học sinh trong lớp .
2. Kiểm tra bài cũ: 4ph
Tóm tắt truyện ngắn ”Vợ nhặt ” của Kim Lân. Trình bày chủ đề tư tưởng của tác phẩm.
3. Giảng bài mới: 83 phút
 Tạo tâm thế tiếp thu bài mới.

 Giới thiệu bài
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
Thờ
Thời
lượng
ượng
4ph

HOẠ
HOẠ
HOẠT ĐỘNG
ĐỘNG CỦA
HOẠT ĐỘNG
ĐỘNG CỦA
GIÁ
HỌC SINH
GIÁO VIÊ
VIÊN
Hoạt động 1: Tổ chức
tìm hiểu chung
1. Cho HS đọc phần Tiểu - Đọc
Đọc tiể
tiểu dẫn SGK
dẫn (SGK) kết hợp với và tóm tắt
những hiểu biết cá nhân
để giới thiệu về nhà văn
Nguyễn Trung Thành
(cuộc đời, sự nghiệp, đặc

NỘI DUNG
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
+ Tên khai sinh là Nguyễn Ngọc
Báu, sinh năm 1932, quê ở Thăng
Bình, Quảng Nam.
+ Nhập ngũ năm 1950, rồi làm
phóng viên báo Quân đội nhân dân
liên khu V, tập kết ra Bắc, viết văn

điểm sáng tác,…)

3ph

2.
- Phá
Phát biể
biểu
- Yêu cầu HS tham khảo
tài liệu và hiểu biết lịch
sử, để cho biết hoàn cảnh
ra đời và xuất xứ của
truyện ngắn Rừng xà nu
-Điều chỉnh, nhận xét và - Nhậ
Nhận xét, bổ sung
cho những HS khác phát
biểu bổ sung.

70ph

Hoạt động 2: Tổ chức
đọc - hiểu văn bản tác
phẩm.
1. Yêu cầu HS đọc đoạn
mở đầu và một số đoạn
sau đó tóm tắt toàn bộ
tác phẩm.

2. Yêu cầu HS phát biểu
cảm nhận về nhan đề tác
phẩm (thảo luận và phát
biểu tự do). GV định
hướng, nhận xét và điều
chỉnh, nhấn mạnh ý cơ
bản

- Thảo luận theo
nhóm, cử đại diện
trình bày và tranh
luận với các nhóm
khác.

- Thảo luận theo
nhóm, cử đại diện
trình bày và tranh
luận với các nhóm
khác.

với bút danh Nguyên Ngọc
+ Năm 1962: tình nguyện trở về
chiến trường miền Nam lấy bút danh
Nguyễn Trung Thành.
+ Tác phẩm: Đất nước đứng lêngiải nhất, giải thưởng Hội văn nghệ
Việt Nam năm 1954- 1955; Trên quê
hương những anh hùng Điện Ngọc
(1969); Đất Quảng (1971- 1974);…
Ông là nhà văn có những tác phẩm
viết hay nhất về đất và người Tây
Nguyên trong hai cuộc kháng chiến.
Năm 2000, ông được tặng giải
thưởng Nhà nước về Văn học nghệ
thuật.
2. Hoàn cảnh ra đời tác phẩm.
+ Mĩ-nguỵ ra sức phá hoại hiệp định
Giơ-ne-vơ, lê máy chém đi khắp
miền Nam. Cách mạng rơi vào thời
kì đen tối.
+ Đầu năm 1965, Mĩ đổ quân ồ ạt
vào miền Nam và đánh phá ác liệt ra
miền Bắc. Cả nước sục sôi không
khí đánh Mĩ. Rừng xà nu được viết
vào đúng thời điểm đó.
Rừng xà nu (1965) ra mắt lần đầu
tiên trên Tạp chí văn nghệ quân giải
phóng miền Trung Trung bộ (số 21965), sau đó được in trong tập Trên
quê hương những anh hùng Điện
Ngọc.
+ Mặc dù Rừng xà nu viết về sự
kiện nổi dậy của buôn làng Tây
Nguyên trong thời kì đồng khởi
trước 1960 nhưng chủ đề tư tưởng
của tác phẩm vẫn có quan hệ mật
thiết với tình hình thời sự của cuộc
kháng chiến lúc tác phẩm ra đời.
II. Đọc - hiểu
1. Tóm tắt
Tóm tắt tác phẩm cần đảm bảo
những chi tiết chính:
+ Rừng xà nu- hình tượng mở đầu
và kết thúc.
+ Tnú nghỉ phép về thăm làng.
+ Cụ Mết kể cho dân làng nghe về
cuộc đời Tnú và lịch sử làng Xô
Man từ những năm đau thương đến
đồng khởi nổi dậy.
2. Nhan đề tác phẩm
- Rừng xà nu ẩn chứa cái khí vị
riêng Tây Nguyên, gợi lên vẻ đẹp
hùng tráng, sức sống bất diệt của
cây và tinh thần bất khuất của người
Tây Nguyên.
=> Rừng xà nu mang nhiều tầng

nghĩa bao gồm cả ý nghĩa tả thực lẫn
ý nghĩa tượng trưng. Tên cho tác
phẩm như đã chứa đựng được cảm
xúc của nhà văn và linh hồn tư
tưởng chủ đề tác phẩm.
3. Tổ chức cho HS tìm
hiểu về hình tượng rừng
xà nu theo các yêu cầu:
- Cho HS đọc đoạn đầu - Đọc
truyện
- Đoạn đầu truyện tác giả - Phát biểu tự do
tập trung khắc hoạ hình
ảnh rừng xà nu, cây xà
nu. Cây xà nu hiện lên
trong tác phẩm với một
diện mạo, phẩm chất như
thế nào?

Rừng xa nu, cây xà nu
ngoài ý nghĩa tạo ra
không gian xác định cho
truyện đem lại chất Tây
Nguyên đậm đà cho câu
chuyện, còn mang ý
nghĩa nào khác?

3. Hình tượng rừng xà nu
_ Cây xà nu, rừng xà nu là hình
tượng được miêu tả công phu, đậm
nét xuyên suốt chiều dài tác phẩm
tạo nên một không gian nghệ thuật
đậm đà chất Tây Nguyên
+ Rừng xà nu hứng chịu sự
bắn phá huỷ diệt của đại bác Mĩ suốt
trong một thời gian dài. Cây xà nu
đầy thương tích , chết chóc
+ Cây xà nu giàu sức sống, có
năng lực sinh sôi nẩy nở cực kì
mạnh mẽ; ham ánh sáng , khí trời
vươn lên rất nhanh .Cạnh một cây xà
nu bị bắn gục, đã cĩ bốn năm cây
con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình
mũi tên lao thẳng lên bầu trời kết
thành dải rừng bạt ngàn “đến hút
tầm mắt cũng không thấy gì khác
ngoài những rừng xà nu nối tiếp
chạy đến chân trời” Đã hai ba năm
nay, trong mưa bom bão đạn, “rừng
xà nu ưỡn tấm ngực lớn của mình
ra, che chở cho làng
- Đọc thầm và phát
+ Cây xà nu gắn bó mật thiết
biểu
với đời sống nhân dân làng Xô Man:
Cả trong sinh hoạt thường ngày
(đuốc xà nu Tnú soi cho Dít giần
gạo; khói xà nu trên gương mặt của
các em bé; khói xà nu xông bảng
nứa cho Tnú và Mai học chữ để mai
sau làm cán bộ,…). Cả trong những
sự kiện trọng đại của buôn làng
(Giặc đốt hai bàn tay Tnú bằng giẻ
tẩm nhựa xà nu; đuốc xà nu soi rõ
xác giặc trong đêm đồng khởi,…)
_ Cây xà nu là biểu tượng cho
- Đọc thầm và phát
cuộc sống và phẩm chất cao đẹp
biểu
của người Xô Man:
+ Cây xà nu chịu thương tích,
chết chóc bởi quân thù tàn bạo cũng
như dân làng Xô Man bị chúng giết
hại (Anh Xút, bà Nhan; mẹ con Mai)
hoặc phải mang thương tật suốt đời
như anh Tnú
+ Cây xà nu ham ánh sáng và
khí trời, có sức sống mãnh liệt
không sức gì tàn phá nổi cũng như
các thế hệ người Xô Man kế tiếp
nhau đứng dậy chiến đấu giành lấy
sự sống, tự do.

Khi miêu tả rừng xà nu, - Thả
Thảo luậ
luận nhó
nhóm và
cây xà nu, biện pháp tu trì
ì
nh
b
à
y
tr
từ nào được nhà văn sử
dụng một cách thường
xuyên nhất quán?

Em hãy hát biểu khái - Phát biểu
quát những cảm nhận
của mình về hình tượng
rừng xà nu trong truyện?

- Định hướng, nhận xét
và điều chỉnh, nhấn
mạnh ý cơ bản.
4. Tổ chức cho HS tìm
hiểu về cuộc đời Tnú và
cuộc nổi dậy của dân
làng Xô Man theo các
nội dung sau:
Phẩm chất của người anh
hùng Tnú.
Vì sao trong câu chuyện
bi tráng về cuộc đời Tnú,
cụ Mết 4 lần nhắc tới ý:
"Tnú không cứu được vợ
con" để rồi ghi tạc vào
tâm trí người nghe câu
nói: "Chúng nó đã cầm
súng, mình phải cầm
giáo".
Cảm nhận về cuộc đời
Tnú và cuộc nổi dậy của
dân làng Xô Man.
- Yêu cầu HS thảo luận
theo nhóm, cử đại diện
trình bày và tranh luận
với các nhóm khác.
- Định hướng, nhận xét
và điều chỉnh, nhấn
mạnh ý cơ bản

- Trong quá trình miêu tả rừng xà
nu, cây xà nu, nhà văn đã sử dụng
nhân hóa như một phép tu từ chủ
đạo. Ông luôn lấy nỗi đau và vẻ đẹp
của con người làm chuẩn mực để nói
về xà nu khiến xà nu trở thành một
ẩn dụ cho con người, một biểu tượng
của Tây Nguyên bất khuất, kiên
cường.
Tóm lại: Nguyễn Trung Thành đã
tạo nên những hình ảnh ẩn dụ,
những liên tưởng kỳ vĩ khi miêu tả
rừng xà nu với tất cả lòng yêu mến
tự hào. Qua hình tượng cây xà nu
người đọc hiểu biết thêm dải đất Tây
Nguyên hùng vĩ, về cuộc sống của
đồng bào Tây Nguyên và nhất là
thêm yêu quý tự hào về những phẩm
chất cao quý của họ. Rừng xà nu
trùng điệp chạy đến chân trời là
biểu tượng cho thế trận chiến tranh
nhân dân, người người lớp lớp.
4. Nhân vật Tnú
Hình tượng mang ý nghĩa điển hình
cho số phận và con đường cách
mạng của cộng đồng các dân tộc
Tây Nguyên:
Cụ Mết rất tự hào khi nói về anh:
“Nó là người Strá mình – Cha mẹ nó
chết sớm, làng Xô Man này nuôi nó.
Đời nó khổ, nhưng bụng nó sạch
như nước suối làng ta”.
_ Cuộc đời Tnú từng chịu nhiều thiệt
thòi, mất mát, đau thương: Mồ côi
sớm; hai lần bị tra tấn dã man; ba
năm bị giặc giam cầm.
_ Bù lại, Tnú được cộng đồng yêu
thương đùm bọc; sớm được cán bộ
Đảng giáo dục, dìu dắt; được Mai tin
cậy yêu thương.
_ Tnú xứng đáng với công ơn , kì
vọng của dân làng, của anh Quyết
cán bộ Đảng:
+ Mặc dù địch khủng bố gắt gao,
Tnú vẫn kiên cường tiếp tế , làm liên
lạc cho Cán bộ Đảng: “ Cán bộ là
Đảng. Đảng còn núi nước này còn”
+ Tích cực học chữ để làm cách
mạng “Khơng học chữ sao làm được
cán bộ giỏi”
+ Gan góc, táo bạo, dũng cảm trong
công tác giao liên. Tuyệt đối trung
thành với cách mạng: nuốt thư vào
bụng; giặc tra tấn đến thế nào cũng
không tiết lộ bí mật cách mạng; có
thời cơ thuận lợi liền vượt ngục về
làng tích cực chuẩn bị lực lượng

kháng chiến.
+ Yêu thương vợ con, vì sinh mệnh
của vợ con mà bất chấp hiểm nguy
nhưng với chừng ấy cái có, Tnú vẫn
không giữ gìn được sự sống. Đâu là
nguyên nhân của tấn bi kịch ấy?
Câu chuyện về Tnú, ở phần đau đớn
nhất của nó, cho thấy: Sẽ thế nào,
nếu mình chưa kịp cần lấy giáo, khi
kẻ thù đã cầm lấy súng rồi.
Đây chính là chân lí mà cụ Mết đã
muốn ghi tạc vào lòng các thế hệ
con cháu: “Chúng nó đã cầm súng,
mình phải cầm giáo!”
+ Biết vượt lên trên bi kịch cá nhân;
gia nhập lực lượng vũ trang giải
phóng gắn kết cuộc kháng chiến của
làng với cuộc kháng chiến của toàn
miền Nam, toàn dân tộc.
+ Là bộ đội chính quy , Tnú dũng
cảm, lập nhiều chiến công. Được về
phép thăm làng Tnú tuyệt đối chấp
hành kỉ luật.
Nguyễn Trung Thành, với khuynh
hướng sử thi đã khắc họa Tnú mang
bao phẩm chất anh hùng lẫm liệt.
Hình tượng Tnú có ý nghĩa điển hình
cho số phận và con đường cách
mạng của nhân dân Tây Nguyên nói
riêng, nhân dân miền Nam nói
chung trong thời đại chống Mĩ .
- Thả
Thảo luậ
luận nhó
nhóm và
trì
trình bày
6. Yêu cầu HS nhận xét
về các nhân vật: cụ Mết,
Mai, Dít, Heng (Gợi ý:
Các nhân vật này có
đóng góp gì cho việc
khắc họa nhân vật chính
và làm nổi bật tư tưởng
cơ bản của tác phẩm?)

- Thảo luận nhóm và
trình bày

5. Vai trò của các nhân vật: cụ
Mết, Mai, Dít, Heng.
+ Cụ Mết, Mai, Dít, bé Heng là sự
tiếp nối các thế hệ làm nổi bật tinh
thần bất khuất của làng Xô Man nói
riêng, của Tây Nguyên nói chung.
+ Cụ Mết "quắc thước như một
cây xà nu lớn" là hiện thân cho
truyền thống thiêng liêng, là người
hieuj triệu và chỉ huy đồng khởi.
+ Mai, Dít là thế hệ hiện tại.
Trong Dít có Mai của thời trước và
có Dít của hôm nay. Vẻ đẹp của Dít
là vẻ đẹp của sự kiên định, vững
vàng trong bão táp chiến tranh.
+ Bé Heng là thế hệ tiếp nối, kế
tục cha anh để đưa cuộc chiến tới
thắng lợi cuối cùng.
Dường như cuộc chiến khốc liệt
này đòi hỏi mỗi người Việt Nam
phải có sức trỗi dậy của một Phù
Đổng Thiên Vương
6. Vẻ đẹp nghệ thuật của tác
phẩm
Nét đặc sắc nghệ thuật bao trùm

6. Nêu vấn đề để HS tìm
hiểu vẻ đẹp nghệ thuật
của tác phẩm

6ph

Hoạt động 3: Tổ chức
củng cố- tổng kết
Qua truyện ngắn Rừng Thả
Thảo luậ
luận nhó
nhóm và
xà nu, HS nhận xét về trì
trình bày
phong cách Nguyễn
Trung Thành

nhất chính là màu sắc sử thi của tác
phẩm, thể hiện chỗ:
- Những bức tranh thiên nhiên hay
những hình tượng anh hùng trong
tác phẩm, chung quy đều là sự kết
tinh của những lí tưởng cao quý nhất
của cộng đồng.
- Âm hưởng hành tráng, với lời văn
không những giầu sức tạo hình, mà
còn giàu có về nhạc điệu, khi vang
động, khi tha thiết hoặc trang
nghiêm
IV. Tổng kết
+ Qua truyện gắn Rừng xà nu, ta
nhận thấy đặc điểm phong cách sử
thi Nguyễn Trung Thành: hướng vào
những vấn đề trọng đại của đời sống
dân tộc với cái nhìn lịch sử và quan
điểm cộng động.
+ Rừng xà nu là thiên sử thi của
thời đại mới. Tác phẩm đã đặt ra vấn
đề có ý nghĩa lớn lao của dân tộc và
thời đại: phải cầm vũ khí đứng lên
tiêu diệt kẻ thù bạo tàn để bảo vệ sự
sống của đất nước, nhân dân.

4. Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: 2 phút
- Nhận xét chung tiết học
- Tiết sau: Soạn bài đọc thêm Bắt sấu rừng U Minh Hạ
SƠ ĐỒ TÓM TẮT TRUYỆN

ĐÊM HỌP
LÀNG TẠI
NHÀ
CỤ MẾT

RỪNG XÀ NU-- Buổi chiều TNÚ VỀ THĂM LÀNG SAU BA NĂM ĐI GIẢI PHÓNG QUÂN
(Tác giả kể)
CỤ MẾT KỂ LẠI CUỘC ĐỜI TNÚ VÀ CUỘC ĐỒNG KHỞI CHO LŨ LÀNG NGHE
+ Tnú làm liên lạc cho anh Quyết
+ Tnú bị bắt, bị tù 3 năm rồi vượt ngục trở về làng chuẩn bị kháng chiến
+ Tnú lấy Mai. Mai và con bị giặc tra tấn đến chết- Tnú xông ra cứu vợ con và bị giặc bắt,
bị đốt cháy 10 đầu ngón tay- Cụ Mết chỉ huy dân làng giết giặc, cứu Tnú. Tnú tham gia
Giải phóng quân
Sáng hôm sau : TNÚ VỀ LẠI ĐƠN VỊ- CỤ MẾT VÀ DÍT ĐƯA TIỄN—RỪNG XÀ NU
( Tác giả kể)

RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ SUNG
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………